Verder met Europa 3

Een van mijn vrienden schrijft mij (vervolg):

 HUIDIGE SITUATIE EN VOORUITZICHTEN IN EUROPA

Voorlopige conclusies en suggesties

Alles overziend kunnen wellicht de volgende voorlopige conclusies worden getrokken en suggesties gedaan:

  •  Het nationalisme in Europa en de wijze waarop het begrip ‘natie’ wordt ingevuld, vraagt om een duidelijke precisering die recht doet aan de wensen van de bevolking van een land dat wel of niet voor bepaalde zaken wil samenwerken in een groter verband.
  • Het ‘subsidiariteitsbeginsel’ en de ‘glocalisering’ vragen om een nadere precisering met het oog op een meer democratisch gelegitimeerde besluitvorming op alle bestuurlijke niveaus.
  • Door de globalisering, de technologische ontwikkeling (met name ict en robotisering) en individualisering, zijn er veelal wereldwijd, processen op gang gekomen, die weliswaar grote voordelen maar ook grote nadelen met zich hebben meegebracht. 
  • De neo-liberale samenleving met haar neo-klassieke marktideologie, dominant geworden na de val van het communisme in 1989, leidde tot een geopolitieke en economische overwinningsroes die zijn weerga vanaf WO II niet had gekend, uitmondend in de ICT bubbel van begin 2000, gevolgd door de grote financieel-economische crisis van 2007/2008 tot op heden, die nog lang niet is uitgewoed. Het ziet er zelfs naar uit dat een langdurige periode van economische neergang (secular stagnation) kan plaats hebben, als er niet een grootscheeps compenserend investeringsprogramma in gang wordt gezet, zoals de Europese Commissie dat bepleit.
  • Zowel binnen als tussen de staten, zowel binnen de EU als daarbuiten, loopt het niet meer op rolletjes en het fatsoen en de moraal zijn ver te zoeken. De PIGGS en de BRIGS, de VS en Rusland, en zelfs China moeten herstructureren en hervormen om het hoofd boven water te houden en te normaliseren.
  • Het pleidooi om een ‘globaal surplus recycling mechanisme’ binnen Europa in te voeren om de betalingsbalansen van de verschillende landen meer met elkaar in evenwicht te brengen bij gebrek aan eigen valutakoersen, een idee dat Keynes in het verleden al eens eerder heeft voorgestaan, wordt steeds meer bepleit en zal op een gegeven moment serieus overwogen moeten worden, wil de Eurozone kunnen overleven.
  • Aan het oplossen van het vluchtelingenvraagstuk hebben economische belangen en goedbedoelde overmoed in het kader van de mensenrechten en ‘Arabische lentes’ helaas geen goed gedaan. De wereld is in een klimaat van geopolitieke macht en corruptie verzeild geraakt, ethiek en moraal worden nauwelijks meer gedeeld.
  • Het gaat uiteindelijk om de bereidheid met zijn allen op een lager materieel, maar hoger immaterieel welvaartsniveau te functioneren, leuk of niet.
  • De landen van Europa zullen na veel vallen en opstaan toegroeien naar een meer politieke unie in welke gedaante dan ook. Er zal namelijk op het gebied van veiligheid en migratie, bankenunie, economie, openbare financiën en fiscaal beleid veel meer gezamenlijk moeten worden aangepakt, om over gezamenlijk milieu- en energiebeleid nog maar te zwijgen.
  • En vervolgens de grote uitdaging: hoe stellen de landen van de Europese Unie, zich als natie op in het grote geopolitieke machtsspel van het Poetin-Rusland en de VS, waarin de EU slechts een ondergeschikte en aanvullende rol kan spelen, zeker in het geval van Syrië en het hele Midden Oosten.
  • Er zal hoe dan ook, via of samen met Rusland, druk uitgeoefend moeten worden op Assad en de oppositie om de burgeroorlog in Syrië te beëindigen en samen IS te bestrijden.
  • De uiteindelijke vraag is dan: wat is erger, Assad voor de korte termijn voorwaardelijk gedogen, danwel een geheel volk op te offeren aan geopolitieke machtsconstellaties en abstracte mensenrechten, die hen vaak zijn opgedrongen, zonder de consequenties in de vorm van grote vluchtelingenstromen voldoende onder ogen te hebben gezien 
  • Een diepgaand debat over de voor- en nadelen van een associatie-akkoord van Oekraïne met de EU en de consequenties die dat verder met zich meebrengt is geen overbodige luxe. Nederland dient, gezien het raadgevende referendum in eigen land, hier bij de Europese Commissie op aan te dringen.
  • Een debat binnen de EU over een andere opstelling van de EU tegenover Rusland en vice versa, door een ‘Vreedzame coëxistentie nieuwe stijl’ te bepleiten, zou beproefd moeten worden, in de hoop een aantal grote kwesties in de wereld serieus tot een oplossing te brengen. De tijd is er rijp voor!

 Ron Houterman

 Geplaatst 29 oktober 2025