Verder met Europa 2

 

Een van mijn vrienden schrijft mij (vervolg):

 HUIDIGE SITUATIE EN VOORUITZICHTEN IN EUROPA

  1. De Europese Unie en de geopolitiek

 De landen van Europa zullen we na veel vallen en opstaan toegroeien naar een meer politieke unie in welke gedaante dan ook. Er zal namelijk op het gebied van veiligheid en migratie, bankenunie, economie, openbare financiën en fiscaal beleid veel meer gezamenlijk moeten worden aangepakt, om over gezamenlijk milieu- en energiebeleid nog maar te zwijgen.

 En dan komt vervolgens ook nog de echte grote uitdaging: hoe stelt Nederland zich als natie op in een Europese Unie, die in het grote geopolitieke machtsspel van het Rusland van Poetin en de VS slechts een ondergeschikte aanvullende rol kan spelen. Niet prettig als de problemen met Syrie en het hele Midden Oosten nauwelijks meer tot een oplossing lijken te kunnen komen met alle blijvende vluchtelingenstromen van dien. Misschien moet er om niet nog meer bloed vergieten te voorkomen en om minder mensen van huis en haard te verdrijven, naar andere, waaronder diplomatieke, mogelijkheden worden gezocht om partijen toch op een lijn te krijgen als het om de grootste vijand(en) gaat. Er zal hoe dan ook, via of samen met Rusland, druk uitgeoefend moeten worden op Assad en de oppositie om de burgeroorlog te beëindigen en samen IS te bestrijden. Het alternatief is een compleet kapot geschoten en verscheurde natie op de vlucht, meer dood dan levend zonder enig perspectief. De uiteindelijke vraag is dan: wat is erger, Assad voor de korte termijn voorwaardelijk gedogen, danwel een hele natie opofferen aan geopolitieke machtsconstellaties en abstracte mensenrechten.

 En nog wat dichter bij huis: de Oekraïne. Wat valt daar verder te verwachten nu Poetin zich op vele fronten verheft als de geopolitieke krachtpatser die de lakens uitdeelt? Mag de EU (en de VS op de achterhand) nog wel meepraten over wat daar wel en niet kan en moet gebeuren, ervan uitgaande dat dit natuurlijk primair een zaak is van de Oekraïne zelf. Een diepgaand debat over de voor- en nadelen van een associatie-akkoord van de Oekraïne met de EU is geen overbodige luxe. Iets dat zelfs in Nederland thans wordt beseft, en zal uitmonden in een raadgevend referendum over deze kwestie. Een zaak die zeer gevoelig ligt aangezien Porosjenko het verdrag heeft ondertekend en het Oekraïense en het Europees Parlement het hebben goedgekeurd. Dit klemt temeer omdat niet alleen nog steeds een burgeroorlog woedt, maar er in de ogen van Poetin ook nog steeds sprake is van een inbreuk op zijn achtertuin, zowel in economisch als (geo)politiek opzicht. Het Westen zal hier dan ook zeer voorzichtig en diplomatiek te werk moeten gaan om er zonodig, na heronderhandeling, een voor alle partijen acceptabel compromis uit te halen. En in in ieder geval Poetin niet al te zeer voor het hoofd mogen stoten, zoals dat helaas de vorige keer is geschied, toen, zonder daar Rusland voldoende in te kennen, eenzijdig en nogal provocerend een associatieverdrag aan de Oekraïne werd aangeboden; terwijl Rusland zelf ook bezig was een verdergaand samenwerkingsverdrag met onder meer de Oekraïne in haar achtertuin op te tuigen. En we weten wat dat alles tot gevolg heeft gehad: voor de EU een vrijwel oncontroleerbaar akkoord, en voor de Oekraïne een land dat nog steeds in de gevarenzone verkeert. Iets wat de Baltische staten en zelfs Polen ook  niet onberoerd laat.

 Als het publieke debat, waarvoor de Nederlandse wetgever in het kader van de campagne twee miljoen euro subsidie beschikbaar stelt voor maatschappelijke initiatieven, een serieus referendum voorstaat over wel of geen associatie met de EU en de consequenties die dat verder met zich meebrengt voor de betrekkingen met de EU enerzijds en Rusland anderzijds, alsmede de relatie tussen EU/VS en Rusland, die vooralsnog alleen maar is verslechterd, dan zou dat wel eens goede testcase kunnen vormen voor een mogelijk betere verstandhouding met Rusland. Een testcase, die de wederzijdse argwaan hopelijk kan doen afbouwen in de richting van een op zijn minst ‘vreedzame coëxistentie nieuwe stijl’, waar deze onrustige en onveilige wereld zo naar snakt. Veiligheid, zekerheid en betrouwbaarheid zijn immers geboden: oorlog, vrede en financieel-economisch herstel zijn momenteel wereldwijd hard nodig en vragen al onze aandacht. Deze zaken kunnen we niet langer voor ons uitschuiven, evenals de energie- en milieucrisis die naar mate de afgesproken eindtermijnen in zicht komen steeds manifester wordt.

 Ron Houterman

 Geplaatst 29 oktober 2015