Secular Stagnation?

SECULAIRE STAGNATIE?

Het electronisch boek onder redactie van Coen Teulings en Richard Baldwin over de kans op seculaire stagnatie (Secular Stagnation: Facts, Causes and Cures) grijpt terug op een presidentieel adres van Alvin Hansen uit 1938 waarvan deze zijn bezorgdheid uitspreekt over de mogelijkheid of zelfs waarschijnlijkheid van een voortzetting van de groeistagnatie na de crisis van 1929 door een tekort aan investeringen.

 Hiermee is Alvin Hansen een goede leerling van Keynes, die de depressie van de jaren dertig wijtte aan de structurele stijging van de marginale consumptiequote met de groei van het inkomen. Om de economie in een evenwichtig groeipad te houden zouden aanvullende bestedingen nodig zijn, zowel overheidsbestedingen als particuliere investeringen.

 Hansen’s voorspelling van seculiere stagnatie werd doorkruist door WOII, waar hij vanzelfsprekend niet op rekende. Het gevolg van de oorlog was een bestedingsimpuls en een technologische ontwikkeling die een eventuele seculaire stagnatie nog jaren uitstelde.

 Eind 2023 werd Hansen’s standpunt opnieuw aan de orde gesteld door oud-Treasury Secretary Lawrence Summers met de stelling dat de zwakke groei van de laatste jaren opnieuw voortkomt uit een tekort aan vraag en dus aan een teveel aan besparingen. Summers heeft ook een bijdrage geleverd aan het bovengenoemde e-boek. Zijn stelling is in strijd met de opvatting van met name monetaristen, die menen met een politiek van lage rente de malaise te kunnen bestrijden. Als inderdaad zoals Hansen aanneemt (in het voetspoor van Keynes, niet onbegrijpelijk voor de auteur van het voor ouderen bekende leerboek ,,A Guide to Keynes”) de malaise ligt aan teveel vrije besparingen dan heeft het iderdaad weinig zin om daar via geldschepping nog het een en ander aan toe te voegen.

 Wat nu met de door Summers uitgesproken verwachting van een seculaire stagnatie? Is de situatie nog steeds gebleven zoals hij was toen Summers deze verwachting uitsprak?

 Er zijn bewegingen in de wereld, die de verwachting van Summers zouden bevestigen, zoals lage groeicijfers in zo’n groot land als China, maar ook in andere BRIC- landen (Rusland, India, Brazilië), alsook andere ontwikkelingslanden. Daartegenover zijn er ook andere bewegingen, die en zo mogelijk op de economie een nog veel grotere impact kunnen hebben, kort vermeld (en zonder hier in te gaan op het lijden, de commotie en de verwoestingen die er het gevolg van zijn): de oorlogen in het Midden-Oosten en Noord- en Oost-Afrika en de daaraan verbonden volksverhuizing uit het Midden Oosten en Afrika naar Europa. Bovendien is het geenszins zeker dat de gevechtshandelingen en de gevolgen ervan zich tot de huidige omvang zullen beperken.

 Deze ongunstige ontwikkelingen konden Summers, Teulings, Baldwin, en consorten niet voorzien. Van een seculiere stagnatie is echter – voorlopig – vermoedelijk geen sprake.

 Geplaatst 29 oktober 2015