De laatste kans zonder grexit

Echt de laatste kans voor Europa!

 Het lijkt erop alsof beide partijen een grexit willen vermijden, maar daarbij niet aan elkaars voorwaarden willen of kunnen voldoen. Nu de tijd voortschrijdt wordt de situatie steeds uitzichtlozer. Het voelt alsof men aan beide kanten met de rug tegen de muur staat. Alsof aan beide kanten de boosheid overheerst en boosheid is nooit een goede raadgever. Alsof de Europese monetaire autoriteiten de Grieken willen bestraffen voor het gegeven dat de Grieken hun financiële problematiek niet kunnen oplossen en blijven aandringen op schuldsanering.

 Door de ECB kredietkraan stop te zetten wordt de reeds langer dreigende chaos actueel en neemt de boosheid in Athene alleen maar toe. Het referendum geeft steun aan Tsipras, ook als het op een grexit zou uitlopen, wat helemaal niet goed is voor Griekenland en ook niet de bedoeling is aan Griekse zijde. Maar de Grieken zijn fantastische onderhandelaars, Tsipras voorop. Daar kunnen de Europese leiders weleen punt aan zuigen en daardoor neemt hun boosheid alleen maar toe. Want ze zitten klem tussen de onbuigzaamheid van de regeringen, de banken en andere belangen in de lidstaten, die hun verliezen niet willen nemen, en de dreiging van nog grotere verliezen bij een eventuele grexit.

 We mogen echter niet vergeten dat bij het ontstaan van problematische schulden er twee actoren nodig zijn: een kredietgever die – teveel – risico genomen heeft, en een debiteur, die in betalingsmoeilijkheden was of is gekomen. Als een kredietgever bewust het risico van wanbetaling voor lief neemt bij een winstgevende transactie, bijvoorbeeld een hoge marge of een hoge rente dan is hij mede oorzaak van de misère die er het gevolg van kan zijn. Het Engels heeft daarvoor de term ,,moral hazard”, een speculatie waarbij het slechte risico bij een ander valt.

 Sinds de creatie van de Euro hebben de noordelijke lidstaten aardig aan de zuidelijke lidstaten verdiend. Dat is te zien aan de betalingsbalansen: tegenover overschotten bij de noordelijke staten staan tekorten in het zuiden. Daarbij hebben institionele beleggers voordeel gezien in de hoge rentestanden in de zuidelijke lidstaten, maar nu het risico van wanbetaling werkelijkheid wordt willen ze daar niet van weten. Moral hazard in topvorm.

 Dat de Grieken dit voor hun land hebben laten gebeuren is natuurlijk niet zo handig, maar daarvoor hoeven ze nog niet bestraft te worden. Het zou integendeel redelijk zijn als de overschotlanden die verdiensten op een of andere manier ter beschikking zouden stellen aan de tekortlanden. Voor een deel gebeurt dit ook, o.m. door subsidies en investeringen.

 Voor een ander deel blijken de overschotten op de betalingsbalansen niet meer inbaar te zijn. Anders gezegd, een deel van de verdiensten van het Noorden blijken schijnverdiensten te zijn. Maar waar die al of niet schijnverdiensten terecht zijn gekomen valt niet meer na te gaan. Op die schijnverdiensten zal moeten worden afgeschreven, en niemand heeft daar zin in.

 Wat er nu telkens is gebeurd, en de Europese monetaire autoriteiten spelen daar een belangrijke rol in, is het trachten gevestigde belangen te sauveren, met het ongelukkige resultaat een verdere verarming van Griekenland en een ondermijning van het prestige van de EU. Dat kan worden voorkomen door wat meer solidariteit binnen Europa.

 Inmiddels is duidelijk geworden dat men de grexit niet wil. De Grieken willen het niet en Europa wil het ook niet. Een eventuele Grexit zou tot een devaluatie met 70% à 80% leiden en heeft voor alle schuldeisende partijen en ook voor de Grieken zelf veel ergere consequenties dan een actief beleid van herstel. Afstempeling van de Griekse schulden is minder ingrijpend en effectiever dan een devaluatie. De belangen in de overschotlanden verzetten zich ertegen. Daar zit de oorzaak van de pijn. En daardoor lopen de onderhandelingen steeds vast.

 Wil de grexit voorkomen worden, dan moet het inzicht dagen dat een verandering in de mentaliteit aan Europese zijde nodig is. Er moet meer begrip komen voor de situatie in Griekenland en ook voor het feit dat Tsipras niet anders kan. Twee dingen wachten om snel bereikt te worden:

  1. Rust in Griekenland; de Grieken moeten weer bij hun eigen geld kunnen komen;
  2. Herstel van het vertrouwen op een voor beide kanten aanvaardbare uitkomst, zodat het grexit scenario uit de wereld word geholpen..

 Als de Griekse banken onder EU-garantie weer kunnen openen, kan het vertrouwen in de banken herstellen en kan geld dat nu voor de zekerheid contant is opgenomen of in het buitenland is gestald, weer naar de banken terugkeren. Dat geeft vermoedelijk reeds een verlichting van de situatie.

 Daarnaast een gemeenschappelijk op te stellen en gemeenschappelijk uit te voeren stappenplan om de inefficiënties in de Griekse overheidsadministratie en het Griekse bedrijfsleven uit de weg te ruimen.

 Gedacht kan worden aan een stappenplan met de volgende elementen: 

  • Heropening van de Griekse banken met garantie van de ECB dat de banken niet zullen omvallen;
  • Loonstop in Griekenland;
  • Prijsbeheersing voor eerste levensbehoeften en sociale huren;
  • Verlaging van ambtenarensalarissen en staatspensioenen met bijvoorbeeld 20%;
  • Afstempeling van Griekse staatsleningen met 2/3, met instemming van de EU;
  • Uitschrijving van een nieuwe Griekse staatslening onder garantie van de EU of een EU-lening om Griekenland erbovenop te helpen, gepaard met de ontwikkeling en implementatie van een
  • Actief industriebeleid met steun van de EU.

 Het gaat erom dat als Europa een volwaardig lid Griekenland wil hebben en behouden, dit alleen door samenwerking kan worden bereikt.

 Dr. Dirk van der Werf

Lopikerkapel, 8 juli 2015

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.