EG en NAVO op het vinketouw

Een mijner vrienden schreef mij de volgende kritische verzuchtingen naar aanleiding van de chaotische toestanden in de internationale verhoudingen van vandaag. Dit wil ik de lezers van dit blog niet onthouden zomin het commentaar mijnerzijds erop.

=====================================

Hoi Dirk,

Hierbij nog even het boek van Thomas von der Dunk jr. (Rusland & Europa; over de betekenis van oude culturele scheidslijnen, 2003. Geschreven in opdracht van Instituut Clingendael; Uitgeverij Van Gennep, ISBN 90-5515-387-7 / NUR 680) waarover wij spraken en waar ik een goede reconstructie van de oost-west gevoeligheden in geopolitiek opzicht las zoals die rond 2003 speelde. En ook ‘hoe nu verder’ ?

Toen met de toetreding tot de EU van Polen, Hongarije, Tsjechië en Slowakije en in het kielzog de Baltische staten (die laatste nog deel uitmakend van de Sovjet-Unie) lag het al heel precair, zeker wat betreft de deelname aan de NAVO. Toen was Rusland al niet tevreden, maar had al problemen genoeg, zodat zij daar min of meer schoorvoetend meer akkoord gingen (wie kennelijk zwijgt, stemt toe). De gevoeligheden over en weer, ook binnen de betreffende landen zelf, werden door Von der Dunk uitvoerig beschreven, niet alleen zoals de politici er naar keken maar ook door de deskundigen, en werd al vooruit gelopen op hoe dit in de toekomst nog sterker bij de Oekraïne zou kunnen gaan spelen.

Bedroevend te zien dat afgezien van wat realistische niet direct ideologische artikelen en columns van schrijvers o.a. in de NRC, blijken de heren politici, al of niet min of meer afgedwongen, in Europa  opnieuw steeds meer in het kielzog van Amerika te treden, met name wat betreft IS en zo meteen ook nog bij de Oekraïne, nu ook nog een associatieverdrag met de Europese Unie is gesloten (zij het dat onder druk van Moskou de cruciale bepaling inzake ongehinderde vrijhandel met tenminste anderhalf jaar is uitgesteld).

Het is dan ook de vraag wat zwaarder moet wegen in de uiteindelijke (gezamenlijke) afweging voor de Oekraïne zelf, Poetin en de EU. De Oekraïnse Kremlin-watcher Lilia Shevtsova doorziet de agenda/strategie en tactiek van Poetin heel scherp en waarschuwt NAVO en EU terecht voor de ‘test’ die nu gaande is. Niet alleen waar ligt de geografische grens van EU en Rusland, maar ook een test van het Westerse beschavingsmodel. En dan zijn we weer terug bij ‘Honderd Jaar Avondland’ en alles waar wij het voortdurend over hebben. Het onverwerkte verleden van met name de midden- en oost Europese landen speelt nog steeds een zeer grote rol, ook al snappen de jongere generaties, vooral bij ons, daar maar weinig van en willen zij dat om pragmatische redenen ook veelal niet weten. Pas als een IS- en Oekraïne crisis uitbreekt wordt daar incidentele niet goed doordachte wijze mee omgegaan.

Ik probeer door veel over de vergeten geschiedenis van Europa, en met name van midden- en oost Europa, te lezen mij een meer genuanceerd beeld te vormen voor de mogelijkheden in de toekomst. Zoals ik je al eerder vertelde lees ik daar veel over in ‘Centraal-Europa, een geschiedenis van Raymond Detrez’, vrij recent uitgegeven door Houtekiet, 2013. En in ‘Vergeten Koninkrijken, de verborgen geschiedenis van Europa’ van Norman Davies, 2011; uitgeverij De Bezige Bij. Deze boeken maken duidelijk dat er veel niet goed wordt begrepen, met name door de VS, en dat het tijd wordt een breder normen- en waardendebat te voeren, waarbij verschillen in waarden en normen meer gerespecteerd en geaccepteerd zullen moeten worden. Mensenrechten o.k., maar veiligheid, stabiliteit en een ‘zekere’ welvaart, zijn voor mensen waar dan ook van het grootste belang.

Wat Nexus betreft hoor ik van jou wel wat er serieus aan de orde kwam en hebben we het er wel weer over als we opnieuw ergens afspreken.

Groeten, tot horens en ziens,

Ron.

======================================================

P.S. Wat de jaarevenement van Nexus betreft, waar mijn vriend naar vraagt, de verwikkelingen van vandaag kwamen wel zijdelings aan de orde, maar het gevoelen van de meerderheid van de panelleden was dat Poetin de geldende internationale rechtsregels overtrad, niets over de provocatieve gedragingen van de VS met hun vloot in de Zwarte Zee of van de NATO door het niet naleven van de afspraken gemaakt met Gorbatsjov om de NATO niet uit te breiden tot aan de nieuwe grenzen van Rusland en nu oefeningen in West-Oekraïne. En ook niet over de vraag waarom de EU zo nodig de lont in het kruitvat moest aansteken.

De vroegere EGKS en EEG hadden tot doel verzoening tussen de strijdende staten uit WOI en WOII te bewerken en de welvaart in Europa te bevorderen. Dit streven heeft een groot succes gehad. De verzoening is tot stand gebracht en welvaart is enorm toegenomen. Daarop is verder gebouwd en we hebben nu de z.g. Europese Unie met het uitgesproken doel de welvaart en de veiligheid te bevorderen. Dat het in werkelijkheid geen unie is, is niet zo’n groot probleem. Maar wel dat de leiding van de EU maar doet of het een soort natiestaat is en een ,,buitenlandse” politiek voert die zoals nu bij het Oekraïnespel alleen maar leidt tot verarming aan beide zijden en tot meer onzekerheid in plaats van veiligheid.

Hetzelfde geldt voor de NAVO. Die is indertijd opgericht om de Sovjet Unie in toom te houden. Nu de Sovjet Unie niet meer bestaat is dit doel weggevallen en zou de NAVO kunnen worden opgeheven. Maar dat is niet de bedoeling! We kunnen de NAVO toch mooi gebruiken om politieagentje in de wereld te spelen? En in het voetspoor van de VS de Russen zoveel mogelijk de voet dwars te zetten?

Intussen zijn de kansen voorlopig verkeken om samen met de Russen een vrijhandelsgebied te creëren van de Atlantische Oceaan tot aan China. Tel uit je winst.

Dirk.

Gedateerd 22 september 2014

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.